Confrontaties voorbereiden – samen aanpakken is de leus!
Maandag 8 juni legde de dagploeg van IGMA het werk neer. IGMA is een Amsterdams bulkoverslagbedrijf, dat net als alle andere havenbedrijven door de crisis wordt geraakt. Die ochtend waren directieplannen bekend geworden om de roosters te verslechteren en om het aantal arbeidsplaatsen af te bouwen, met een slechte ouderenregeling. Om twaalf uur verzamelden de arbeiders van de dagploeg, maar ook de avond- en de nachtploeg zich in de kantine om over de plannen van de directie te vergaderen. De conclusie was duidelijk: slechte plannen, ze moeten van tafel. Daarna kan de directie met de bonden gaan overleggen. De collega's van IGMA waren niet van plan om tijdens de vakantieperiode allerlei zaken door hun strot geduwd te krijgen. Een paar uur later ging de directie door de bocht en trok de plannen in.
Uniport: ‘personeel moet het nu oplossen’
Ook op 8 juni maakte de directie van Uniport bekend dat rederij Maersk overweegt om een pakket van 100.000 containers op jaarbasis bij Uniport weg te halen. Uniport is een containeroverslagbedrijf in Rotterdam, dat van de crisis al flinke klappen kreeg. Eerder dit jaar werd besloten om zo'n 80 jaarcontracten niet te verlengen. Maersk zou dat pakket bij APMT onderbrengen – haar eigen terminal in Rotterdam. Tenzij Uniport bovenop een korting verleend in april opnieuw een korting zou geven. De aandeel-houders van Uniport vonden dat “nu het personeel aan de beurt is om bij te dragen”. Het concrete dictaat hield in dat het personeel in 2009 10% loon zou inleveren en dat dit percentage in 2010 zou worden verminderd tot 7,5% en in 2011 tot 5%. Voor woensdagochtend werden door vakbond en ondernemingsraad een personeelsvergadering aangekondigd. Op dinsdagavond werd echter al een nieuw contract met Maersk getekend. Woensdagochtend besloot het personeel dat de directie zich maar tot het bondsbestuur moest richten.
Kapitalisme alleen nog nuttig voor kapitalisten
De economische crisis heeft tot grote daling van de wereldhandel geleid. Het laatste kwartaal van 2008 daalde deze met 20%, vergeleken met het tweede en het derde kwartaal van 2008. In het eerste kwartaal van 2009 daalde de wereldhandel verder met 11%. De gevolgen voor de logistieke bedrijven zijn enorm. Wereldwijd staat de helft van het aantal containers onbenut. De containeroverslag in Rotterdam daalde in het eerste kwartaal van 2009 met 20% ten opzichte van het eerste kwartaal van 2008. Die wereldhandel is niet ingestort door gebrek aan producten en ook niet door een daling van de behoefte aan die producten. De wereldhandel is ingestort omdat er veel meer producten zijn gemaakt dan er winstgevend verkocht kunnen worden. Krediet en speculatie konden het gebrek aan koopkracht van de massa niet langer verhullen. Er staan fabrieken stil, arbeiders worden werkloos, de overslag daalt, werkende mensen lijden armoe en honger omdat er teveel producten zijn. De kapitalisten zijn niet in staat het kapitalisme zo te besturen dat groeiende welvaart voor iedereen wordt gerealiseerd. In het eigen bedrijf heerst een strikte planning, maar in de maatschappij heerst de anarchie van de concurrentie.
Bang voor lont in kruitvat
Wie zal de crisis betalen? De banken en andere monopoliebedrijven hebben zich miljarden uit de staatskas toegeëigend, met de bedoeling de rekening door de gewone mensen te laten betalen. De voorbeelden van IGMA en Uniport tonen dat elk bedrijf de lasten van de crisis op het personeel tracht af te wentelen. Heb je als arbeider steeds het productieve werk geleverd op grond waarvan vette winsten zijn geïncasseerd, dan zeggen de mensen die altijd van andermans arbeid hebben geleefd: ‘het is tijd dat je ook wat bijdraagt’. De arbeiders van IGMA deden wat in deze situatie het meest logisch is: het werk neerleggen. Want zonder die productieve arbeid kan de baas helemaal niets. Dat IGMA en Uniport de plannen (voorlopig) introkken, toont dat de bedrijven ook een zekere angst hebben om hard de confrontatie aan te gaan. Ze weten dat het niet te rijmen valt dat het kapitaal met haar winstzucht de crisis veroorzaakt en vervolgens de werkende mensen laat bloeden Ze weten dat het absurd is dat de banken een kleine 100 miljard direct toegeschoven krijgen en dat er voor de werkende mensen geen dubbeltje af kan. Ze weten, kortom, dat er een kruitvat is en ze zijn huiverig om de lont er in te steken.
Alleen samen strijden brengt succes
Het antwoord van de werkers van IGMA en Uniport was nog maar de helft van het karwei. Alleen zeggen 'we zijn tegen' is niet genoeg. De daling van de bedrijvigheid is enorm en de concurrentie zal verder toenemen – faillissementen zijn onvermijdelijk. De gevolgen van deze crisis zullen jaren voortwoekeren. De gedachte dat alle narigheid aan het eind van dit jaar over is, is een illusie. De gedachte dat de strijd op één bedrijf apart met succes kan worden gevoerd, is ook een illusie. Bedrijven worden door de anarchie van de concurrentie gedwongen de rekening bij de arbeiders neer te leggen. Daar is wat tegen te doen, maar dat kan alleen samen – arbeiders van verschillende bedrijven of verschillende sectoren samen. Als de eigen baas niet kan leveren wat er gevraagd wordt, dan zullen de arbeiders de zaak per sector aan de orde moeten stellen. Als de sector niet door de bocht gaat, dan moet de regering worden aangesproken. Zijn er betrekkingen met bedrijven in andere landen? Dan moet de strijd internationaal worden georganiseerd. Miljarden voor de banken en ellende voor de werkende mensen? Daartegen is verzet noodzakelijk.
Gezamenlijke belangen voorop stellen
Werkende mensen moeten op grond van hun eigen belangen hun eisen formuleren, in de haven en overal elders. Het gaat niet alleen om het verdedigen van elke arbeidsplaats, het gaat ook om een toekomst voor de jeugd, vaste banen en korter werken op kosten van de winsten van de grote bedrijven, om verhoging van lonen en uitkeringen. De belangen van de werkenden zijn in strijd met alle plannen die de monoppoliebedrijven en hun regering onder druk van de crisis overal door willen voeren. Een botsing is onvermijdelijk. Een veelheid aan botsingen is onvermijdelijk. Wie goed uit die botsingen tevoorschijn wil komen, die heeft geen andere optie dan zich te wenden tot de collega's bij de andere bedrijven: alle werkende mensen zitten samen in hetzelfde schuitje. Samen aanpakken is de leus. Samen aanpakken tegen het crisisbeleid van het kapitaal, samen aanpakken om de maatschappij op zijn kop te zetten. Het echte socialisme is het enig werkzame alternatief. Alleen als de anarchie van de concurrentie plaats maakt voor planning tot algemeen nut, dan kan voor iedereen stelselmatig het leven worden verbeterd.